​സാമൂഹിക ക്ഷേമത്തിലും വികസനത്തിലും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ എക്കാലവും തലയുയർത്തി നിന്നിട്ടുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ഇവിടെ ദാരിദ്ര്യത്തിൻ്റെ തോത് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും കുറവാണെന്ന് നീതി ആയോഗിൻ്റെ കണക്കുകൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു – ഇത് കേവലം 0.55% മാത്രമാണ്. എന്നാൽ, ഈ സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ പട്ടികയിലും, 'മനുഷ്യരായി' പോലും പരിഗണിക്കപ്പെടാതെ, എല്ലാ അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങളും നിഷേധിക്കപ്പെട്ട് സമൂഹത്തിൻ്റെ അരികുകളിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗം ജനതയുണ്ടായിരുന്നു. ഈ ജനവിഭാഗത്തെ കണ്ടെത്തി, കൈപിടിച്ചുയർത്താനുള്ള രാഷ്ട്രീയപരമായ ഇച്ഛാശക്തിയുടേയും കൂട്ടായ ഭരണനടപടികളുടെയും വിജയഗാഥയാണ് 'അതിദാരിദ്ര്യമുക്ത കേരളം' എന്ന മഹാദൗത്യം.

​നവംബർ 1, 2025-ന് കേരളപ്പിറവി ദിനത്തിൽ, അതിദരിദ്രരില്ലാത്ത സംസ്ഥാനമായി കേരളം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, ഇത് കേവലം ഒരു ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനം മാത്രമല്ല, നീതി, സമത്വം, ഉൾക്കൊള്ളൽ എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ നവകേരള വികസന മാതൃകയുടെ ചരിത്രവിജയം കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ഈ നേട്ടത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയമായ ഗുണങ്ങൾക്കൊപ്പം (മെറിറ്റുകൾ), അത് ഉയർത്തുന്ന വിമർശനങ്ങളും സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളും (ഡിമെറിറ്റുകൾ) സമഗ്രമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

​Iരാഷ്ട്രീയവും ഭരണപരവുമായ മെറിറ്റുകൾ (ഗുണങ്ങൾ)

​അതിദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിനായുള്ള ഈ കേരള മാതൃക, സാമൂഹിക ക്ഷേമത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്ന ഒരു ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തെയും, അത് പ്രാവർത്തികമാക്കിയ ഭരണപരമായ മികവിനെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

​അതിദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ തനതായ രാഷ്ട്രീയ നിർവചനം

​പദ്ധതിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം, 'അതിദാരിദ്ര്യം' എന്ന അവസ്ഥയെ കൃത്യമായി നിർവ്വചിക്കാൻ കാണിച്ച രാഷ്ട്രീയമായ ആർജ്ജവമാണ്. സാധാരണ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ളവർക്ക് സ്വയം അതിജീവിക്കാനുള്ള ശേഷി പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. കേരള സർക്കാർ അതിദാരിദ്ര്യത്തെ നിർണ്ണയിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത് നാല് ക്ലേശ ഘടകങ്ങളാണ്:

​ഭക്ഷണം: ദിവസവും ആവശ്യമായ പോഷകാഹാരം പോലും ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥ.
​ആരോഗ്യം: ചികിത്സാ സൗകര്യങ്ങളോ പാലിയേറ്റീവ് കെയറോ ലഭ്യമല്ലാത്ത അവസ്ഥ.
​വരുമാനം: ജീവിക്കാൻ ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന വരുമാനം പോലും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ.
​സുരക്ഷിതമായ വാസം: സുരക്ഷിതമായ വാസസ്ഥലം, ശുചിമുറി, കുടിവെള്ളം എന്നിവ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ.

​മെറിറ്റ്: ഈ നാല് ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നിർവ്വചനം, സാമ്പത്തിക കണക്കുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യൻ്റെ വൈകാരികവും ശാരീരികവുമായ ക്ലേശങ്ങളെ മാനദണ്ഡമാക്കി. റേഷൻ കാർഡ്, ആധാർ പോലുള്ള രേഖകളുടെ നൂലാമാലകളിൽ കുടുങ്ങാതെ, കടുത്ത രോഗങ്ങളുള്ളവർ, വയോജനങ്ങൾ, ഭിന്നശേഷിക്കാർ, അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവർ എന്നിങ്ങനെ സമൂഹം പൂർണ്ണമായും മറന്നവരെ കണ്ടെത്തിയത്, പുരോഗമന രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ വിജയമാണ്.

​വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ വിജയം: കണക്കുകളും ലക്ഷ്യപ്രാപ്തിയും

​അതിദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന ദൗത്യത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മെറിറ്റ്, വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിൻ്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ അത് കൈവരിച്ച കൃത്യതയാണ്. 1032 തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ (LSGI) കേന്ദ്രീകരിച്ച് നടത്തിയ സർവ്വേയുടെ നിലവിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം:
​ആകെ കണ്ടെത്തിയ അതിദരിദ്ര കുടുംബങ്ങൾ: 64,006
​ആകെ കണ്ടെത്തിയ വ്യക്തികൾ: 1,03,099
​അതിദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ (ഏകദേശം 83%): 53,027 കുടുംബങ്ങൾ (2025 ഓഗസ്റ്റിലെ കണക്കനുസരിച്ച്)
​ഈ കണക്കെടുപ്പിലൂടെ, കേരളത്തിലെ 0.55% വരുന്ന ഏറ്റവും ദുർബലമായ ജനവിഭാഗത്തെയാണ് സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിട്ടത്. 2025 മെയ് 22 ന് കണ്ണൂർ ജില്ലയെ അതിദാരിദ്ര്യമുക്ത ജില്ലയായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്, പദ്ധതിയുടെ പ്രാദേശിക വിജയത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവായി.

​രാഷ്ട്രീയ മെറിറ്റ്: ജനകീയാസൂത്രണത്തിൻ്റെ ചുവടുപിടിച്ച്, പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളെ ഏകോപിപ്പിച്ചത് അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തിലൂടെയുള്ള ഭരണത്തിന്റെ ശക്തി തെളിയിച്ചു. 30,658 കുടുംബങ്ങളെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ അതിദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു എന്ന കണക്ക്, ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ സമയബന്ധിതമായ പ്രവർത്തന മികവിൻ്റെ സൂചന നൽകുന്നു.

​വ്യക്തിഗത മൈക്രോ പ്ലാനുകൾ (IMP) – ഏകോപനവും സഹായവും

​കണ്ടെത്തിയ 64,006 കുടുംബങ്ങൾക്കും അവരുടെ പ്രത്യേക ക്ലേശ ഘടകങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യക്തിഗത മൈക്രോ പ്ലാൻ (IMP) തയ്യാറാക്കി. 180-ൽ അധികം പരിപാടികൾ ഉൾപ്പെട്ട ഈ പ്ലാൻ ആരോഗ്യം, സാമൂഹ്യനീതി, തദ്ദേശസ്വയംഭരണം എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ ഏകോപനത്തോടെയാണ് നടപ്പാക്കിയത്.പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ ഉദാഹരണ കണക്കുകൾ (ഏകദേശ കണക്ക്, എറണാകുളം മോഡൽ ഉൾപ്പെടെ) രാഷ്ട്രീയപരമായ പ്രാധാന്യം

ഭക്ഷണ ലഭ്യത 1,926 കുടുംബങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക ക്രമീകരണം, പോഷകാഹാര കിറ്റുകൾ വിശപ്പുരഹിത കേരളം എന്ന രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യം
ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം 2,463 കുടുംബങ്ങൾക്ക് ചികിത്സാ സഹായം, പാലിയേറ്റീവ് കെയർ ആരോഗ്യമാണ് അവകാശം എന്ന നയം
വരുമാനം/പെൻഷൻ 29,427 കുടുംബങ്ങൾക്ക് പെൻഷൻ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കൽ സാമൂഹ്യ സുരക്ഷാ വലയം ശക്തിപ്പെടുത്തൽ
പാർപ്പിടം 181 ഭൂരഹിതർക്ക് ഭൂമി കണ്ടെത്തി വീട്, 259 പേർക്ക് വീട് മാത്രം അടിസ്ഥാന അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെടരുത് എന്ന ഉറപ്പ്​ഭരണപരമായ മെറിറ്റ്: ഓരോ കുടുംബത്തിനും വേണ്ടി പ്രത്യേക മൈക്രോ പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കിയതും, കടബാധ്യത (4,394 കുടുംബങ്ങൾ) പോലുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പോലും പരിഹാരം കണ്ടതും ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ സംവേദനക്ഷമതയും ജനങ്ങളോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും എടുത്തു കാണിക്കുന്നു.

​രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങളും സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളും (ഡിമെറിറ്റുകൾ)

​അതിദാരിദ്ര്യ മുക്ത കേരളം എന്ന പ്രഖ്യാപനം, രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കും ഭരണപരമായ പ്രശംസയ്ക്കും വഴി തുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ, പദ്ധതിയുടെ പ്രായോഗികതയിലും, സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിരതയിലും, കണക്കുകളുടെ കൃത്യതയിലും ചില രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങളും സാമ്പത്തികപരമായ വെല്ലുവിളികളും നിലനിൽക്കുന്നു.

​കണക്കുകളിലെ അതിഭാവുകത്വവും രാഷ്ട്രീയ മുതലെടുപ്പും

​സംസ്ഥാനം അതിദാരിദ്ര്യമുക്തമായി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ, ഈ നേട്ടം രാഷ്ട്രീയ മുതലെടുപ്പായി മാറുകയാണോ എന്ന വിമർശനം ശക്തമാണ്.
​ചെറിയ സംഖ്യയുടെ പ്രഖ്യാപനം: കേരളത്തിൻ്റെ ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് 0.55% മാത്രമായതിനാൽ, 1,03,099 വ്യക്തികളെ (മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 0.3%) മാറ്റിനിർത്തുന്നത് വലിയ നേട്ടമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലെ രാഷ്ട്രീയപരമായ അതിഭാവുകത്വം വിമർശകർ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ദാരിദ്ര്യ രേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ളവരുടെ എണ്ണം സർക്കാർ പറയുന്നതിലും കൂടുതലാണെന്നും, കണക്കെടുപ്പിൽ പലരും വിട്ടുപോയിരിക്കാമെന്നും അവർ ആരോപിക്കുന്നു.

​മാറിയ ദാരിദ്ര്യം: കോവിഡ് കാലത്തെ സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കവും, പ്രവാസികളുടെ മടങ്ങിപ്പോക്കും കാരണം അതിദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് വീണ്ടും വീഴാൻ സാധ്യതയുള്ള വലിയൊരു വിഭാഗം ജനതയുണ്ട്. 64,006 കുടുംബങ്ങൾ പുറത്തുവന്നു എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോഴും, പുതിയ അതിദരിദ്രർ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള തുടർച്ചയായ സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാരിന് സാധിച്ചിട്ടില്ല.

​രാഷ്ട്രീയ വിമർശനം: ഈ പ്രഖ്യാപനം ഭരണകക്ഷിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഇമേജ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമമാണ്. 'നവകേരള നിർമ്മിതി' എന്ന വലിയ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യത്തിൻ്റെ വിജയമായി ഇതിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനമെന്ന സാമൂഹിക ദൗത്യത്തെ രാഷ്ട്രീയപരമായ ക്രെഡിറ്റ് എടുക്കാനുള്ള ശ്രമമാക്കി മാറ്റുന്നു.

​സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളുടെ പിതൃത്വ തർക്കവും ഫെഡറൽ വെല്ലുവിളിയും

​അതിദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടത്തെ ബി.ജെ.പി. സംസ്ഥാന നേതൃത്വം ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുകയും, ഇത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ക്ഷേമ പദ്ധതികളായ പ്രധാനമന്ത്രി ആവാസ് യോജന, പി.എം. ഗരീബ് കല്യാൺ അന്ന യോജന എന്നിവയുടെ ഫലമാണെന്ന് വാദിക്കുകയും ചെയ്തു.
​സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ വിമർശനം: ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിലെ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ഫണ്ടുകളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ രാഷ്ട്രീയ തർക്കം, പദ്ധതിയുടെ വിജയത്തിന്റെ തിളക്കം കുറയ്ക്കുന്നു. കേന്ദ്ര വിഹിതം ഉപയോഗിച്ചു എന്നത് സത്യമാണെങ്കിലും, അത് ഏറ്റവും അർഹതപ്പെട്ട 1,03,099 വ്യക്തികളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ കേരളം സ്വീകരിച്ച വികേന്ദ്രീകൃതവും മനുഷ്യകേന്ദ്രീകൃതവുമായ സമീപനമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ 'കേരള മോഡൽ'. എന്നാൽ, ഈ നേട്ടങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ക്രെഡിറ്റ് തർക്കം നടത്തുന്നതിലൂടെ, രാഷ്ട്രീയമായ അസഹിഷ്ണുതയാണ് വിമർശകർ കാണിക്കുന്നത്.

​സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിരതയും ദീർഘകാല വെല്ലുവിളിയും

​പദ്ധതിയുടെ തുടർച്ചയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഭരണപരവും സാമ്പത്തികവുമായ വെല്ലുവിളി.

​നാമമാത്രമായ നിക്ഷേപം: 64,006 കുടുംബങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു ബൃഹദ് പദ്ധതിക്ക് വേണ്ടി ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ചെലവഴിച്ച 6.98 കോടി രൂപ എന്നത്, പദ്ധതിയുടെ വലിപ്പവുമായി തട്ടിച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ഒരു വലിയ സംഖ്യയല്ല. ഒരു കുടുംബത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ശരാശരി തുക വളരെ കുറവാണ്. കടക്കെണിയിൽ നിന്നും നിയമക്കുരുക്കുകളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായ മോചനം നൽകാനുള്ള ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക സഹായം ഉറപ്പാക്കാൻ ഈ തുക പര്യാപ്തമല്ല.

​തുടർച്ചയായ ഫണ്ടിംഗ്: അതിദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന 53,027 കുടുംബങ്ങൾ വീണ്ടും പഴയ അവസ്ഥയിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാൻ, അവരുടെ IMP-യുടെ പുരോഗതി ത്രൈമാസത്തിലോ അർദ്ധവാർഷികമായോ വിലയിരുത്തിക്കൊണ്ട് നിരന്തരമായ ഫണ്ടിംഗ് ആവശ്യമാണ്. കേരളം നിലവിൽ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സ്ഥിരമായ ബഡ്ജറ്റ് നീക്കിയിരിപ്പ് ഭരണകൂടത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

​മാനുഷിക വിഭവവും പരിശീലനവും: 180-ൽ അധികം പരിപാടികൾ നടപ്പാക്കാൻ, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ, കൗൺസിലർമാർ, സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധർ എന്നിവരുൾപ്പെട്ട വലിയൊരു മാനുഷിക വിഭവശേഷി ആവശ്യമാണ്. ഇവർക്ക് തുടർച്ചയായി പരിശീലനം നൽകാനും സേവനം നിലനിർത്താനും ഭാവിയിൽ സർക്കാർ കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക വിഹിതം കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്.

​Iനവകേരള നിർമ്മിതിയുടെ പൂർണ്ണത: ഒരു രാഷ്ട്രീയ നിഗമനം

​വെല്ലുവിളികളും വിമർശനങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, 'അതിദാരിദ്ര്യമുക്ത കേരളം' എന്ന ദൗത്യം പുരോഗമന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ്. 1,03,099 വ്യക്തികൾക്ക് അതിജീവനത്തിൻ്റെ വഴി തുറന്നു കൊടുക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, ഭരണകൂടം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയും മാനവിക ദർശനവും തെളിയിച്ചു.

​വിമർശനങ്ങളെ അതിന്റെ ഗുണപരമായ അർത്ഥത്തിൽ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട്, പദ്ധതിയുടെ തുടർച്ചയും സാമ്പത്തിക സുസ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കാൻ ഭരണകൂടം തയ്യാറാകണം. 6.98 കോടി എന്ന സംഖ്യയുടെ കണക്കുകൾക്കപ്പുറം, 64,006 കുടുംബങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച വൈകാരികമായ സുരക്ഷിതത്വമാണ് ഈ മാതൃകയുടെ യഥാർത്ഥ വിജയം. രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള താൽക്കാലിക പ്രഖ്യാപനമായി ഇത് മാറരുത്.
​വികസനത്തിന്റെ പാതയിൽ ഒരു വ്യക്തി പോലും പിന്നോട്ട് വലിച്ചിടപ്പെടരുത് എന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതിജ്ഞയാണ് ഈ പദ്ധതി. സഹാനുഭൂതിയും, രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയും, കൂട്ടായ ഭരണപരമായ പ്രവർത്തനവും ഒത്തുചേരുമ്പോൾ, ഏത് സാമൂഹിക ദുരവസ്ഥയെയും നമുക്ക് മറികടക്കാൻ കഴിയും എന്ന സന്ദേശം നൽകിക്കൊണ്ട്, കേരളം അതിന്റെ 'കേരള മോഡൽ' എന്ന വികസന സങ്കൽപ്പത്തിന് പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകി, നവകേരള നിർമ്മിതിയുടെ പൂർണ്ണതയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുകയാണ്.